Dag 10 – Summercamp bij AMU Huye Branch (woensdag 9 augustus 2017)

— Een overvolle en drukke dag! —

Het is ongeveer 5 uur ‘s ochtend en een aantal van ons worden wakker van luid gepraat. Dit zijn de Rwandese jongeren die nu al wakker zijn. Wanneer we opstaan voor het ontbijt, komen we erachter waarom de Rwandese jongeren zo vroeg op waren. Sinds gisteren is er geen stromend water meer, dus hebben zij allemaal een kilometer gelopen op jerrycans te vullen met water uit een waterpomp. Dankzij hen zijn onze waterreserves weer aangevuld!

Na het ontbijt laten we elkaar zien hoe een kerkdienst in Nederland en in Rwanda eruit ziet. Tijdens deze toneelstukjes worden we ons heel zelfbewust van onze kerkdienst, waarbij Artse als dominee speelde. De Rwandese dienst is heel beweeglijk en dansen en zingen speelt een grote rol tijdens de dienst. Zij zijn dus ook verbaasd dat we vaak stil zijn, bijvoorbeeld wanneer de dominee in het begin de kerk in komt. Het was heel interessant en leerzaam om elkaars manier van aanbidden mee te maken.

Hierna laten de Rwandese jongeren een presentatie zien over hun cultuur. Ze laten ons een kaart zien, een traditionele dans met zang en een Rwandees bordspel: ‘Igisoro.’ Cynthia, Gerlinda en Tamar krijgen een kleine dansworkshop en hebben er veel plezier in. Gerlinda en Lydia zijn heel enthousiast over het spel Igisoro, waarbij je goed moet kunnen rekenen. In verband met tijdgebrek leren zij het spel later, na het avondeten.

Na de lunch bereiden wij ons voor op onze Nederlandse presentatie. Het haar van Denise en Irene wordt gevlochten en ze krijgen een traditioneel hoedje op, gevouwen van papier. Artse tekent de kaarten van Europa en Nederland, er wordt een Nederlandse vlag in elkaar geknutseld van een bezemsteel en T-shirts, en de Nederlandse spellen worden voorbereid. Ondertussen werkt ook het stromend water weer.

Onze presentatie begint met het Wilhelmus, terwijl we onze oranje T-shirts aan hebben en de Nederlandse vlag erbij houden. Dan komen Denise en Irene op als melkmeisjes, en ze hinkelen en fietsen. Ook laten we de oranjegekte zien tijdens een voetbalwedstrijd en tot slot demonstreren we spijkerpoepen, koekhappen, snoephappen en ezeltje prik. We laten de Rwandese jongeren meedoen en ze zijn ontzettend enthousiast. Ze vinden het zo leuk; continu komen er vrijwilligers naar voren om het eens te proberen. Zelfs het snoephappen vinden ze leuk, terwijl we dachten dat ze het toch spannend zouden vinden om met hun hoofd onderwater te gaan. De Nederlandse middag is in ieder geval een groot succes!

In de namiddag maken alle jongeren een wandeling. We worden allemaal in drie groepen opgedeeld, en ieder groepje gaat een andere kant uit. We krijgen een opdracht mee: schrijf 10 gelijkenissen en 10 verschillen tussen Rwanda en Nederland op. Gerlinda en ik wandelen per ongeluk 2 uur met ons groepje, in plaats van 1 uur. Het is zo’n gezellige wandeling! We wijzen alles aan wat hetzelfde is, maar ook wat verschillend is. Ook krijgen we tijdens deze wandeling de kans om één op één met de Rwandese jongeren te praten. Zo leren we hen beter kennen. Een jongen vertelt me over zijn vader, die overleden is en dat zijn moeder, hijzelf en zijn broer dus op elkaar aangewezen zijn. Hij vertelt over hoe hij wat geld probeert te verdienen met een baantje, zodat hij voor zijn moeder kan zorgen en over zijn goede relatie met zijn moeder. Het is erg bijzonder om deze persoonlijke verhalen te horen.

We komen terug van de wandeling en we helpen de anderen, die al begonnen zijn met koken. Ondertussen wrijven Artse, Denise en Irene het de rest in dat zij tijdens de wandeling apen hebben gezien. Elize heeft tijdens de wandeling zoveel gepraat, dat haar stem een beetje weg is.

Op kolen maken we hutspot en bakken we pannenkoeken. Helaas is er maar één koekenpan, dus Fleur biedt zich aan om tijdens het eten nog even door te bakken. Het avondeten wordt opgediend en we laten de Rwandese jongeren voor gaan om eten te pakken, omdat zij dit elke keer bij ons hebben gedaan. Ze lijken de hutspot heel lekker te vinden. Ze lopen heel snel naar voren voor een tweede ronde, sneller dan gewoonlijk. Ze zeggen dat ze het lekker vinden, en we zijn overtuigd dat dit niet alleen beleefdheid is. De grote pan is namelijk al snel leeg.

Als toetje komt Fleur de pannenkoeken met suiker rondbrengen. Nu gaat iedereen helemaal uit z’n dak. Iedereen vindt het heerlijk! Er is nog steeds beslag over en Fleur is nog het laatste beetje aan het opbakken. Dan komen een paar jongeren bij haar langs, om te vragen hoe je deze pannenkoeken maakt. Ze willen het heel graag thuis proberen.

Het einde van het zomerkamp is aangebroken. We komen nog even met z’n allen bij elkaar. We nemen de gevonden gelijkenissen en verschillen van tijdens de wandeling nog even door. Daarna gaat iedereen in een kring staan en mogen we één ding noemen wat we meenemen van dit kamp. Het verbreden van taalkennis, het leren van elkaars cultuur, hoe iemand is geïnspireerd door andermans verhaal, het verbinden van Rwandese en Nederlandse jongeren door allerlei activiteiten zoals een potje voetbal, en nog veel meer wordt er genoemd. Dan is het tijd voor afscheid. We geven elkaar cadeaus en ook wij krijgen een cadeau van hun. We krijgen een mooie groepsfoto mee. We geven elkaar een hand, een ‘chance’ (ook wel boks) of een ‘push’ (ook wel bro-hug genoemd). Na dit afscheid keren we terug naar onze kamers, pakken we onze spullen in en we gaan slapen, want de volgende ochtend zullen we vroeg op moeten.

 

Cynthia en de rest!!

Dag 9 – Summercamp (dinsdag 8 augustus)

Het is de eerste dag van summercamp. We worden wakker met zijn 6en wakker in een omgebouwde kantoor ruimte waar nu 4 stapelbedden staan. Het kamp gevoel is meteen aanwezig. De avond ervoor was Elize zo lief geweest om een aantal shirts te wassen en ik (Fleur) had de shirts te drogen gehangen buiten. Deze schone shirts wouden wij natuurlijk aan doen totdat Lydia zei dat er wel eens eitjes in konden zitten van de larven vlieg. Als die eitjes uitkomen kruipen deze onder je huid en eten zich weer naar buiten. Hierna durfde wij de shirts niet meer aan te doen.

Nadat wij ons hebben aangekleed gaan wij lekker ontbijten en langzaamaan komen ook de Rwandese jongeren binnen lopen. Na het ontbijt maken wij kennis en verdelen wij ons in 2 groepen. We leren van elkaar verschillende woorden en moeten deze op de juiste manier leren uitspreken. Hierbij word veel gelachen omdat het niet altijd even soepel gaat. Daarna krijgen wij verschillende onderwerpen mee om over te discussiëren. Het was interessant om  te horen hoe het bij de Rwandese jongeren eraan toe gaat in de familie, kerk, samenleving en het vinden van een baan. Het verschil tussen hoe het er bij ons aan toe gaat en hier is vrij groot.

De ochtend vliegt voorbij en het is alweer tijd voor lunch. Na een heerlijke warme maaltijd gaan Fleur, Irene en Janny naar de supermarkt om wat boodschappen te doen voor de volgende dag. Ondertussen gaat de rest van de groep naar het dal toe om te voetballen. Het is een flinke wandeling en een warming-up is niet meer nodig. De 2 teams die in de ochtend al waren gevormd spelen 2x 45 minuten voetbal met elkaar. Er komen steeds meer supporters uit de buurt kijken. Muzungu`s (blanken) zie je niet veel in de omgeving, dus de mensen uit de buurt vonden het wel interessant.

Na 90 minuten is iedereen moe en bezweet en gaan wij weer de weg omhoog naar het kamp. Nadat iedereen zich heeft opgefrist, wat lastig gaat aangezien er geen stromend water is, is het alweer tijd om te eten. Na het eten is het tijd om onze Nederlandse avond voor de volgende dag voor te bereiden. De Rwandese jonger doen het zelfde op hun slaapzaal. Na veel suggesties en gelach hebben wij het grootste deel van de avond in elkaar gezet. Iedereen is moe en het is tijd om onze bedden op te zoeken.

Dag 8 – Diaconessen zusters en AMU Birambo (maandag 7 augustus)

Na een mooie en ontspannen dag gisteren in de kerk en aan Lake Kivu zullen we vandaag onze weg volgen naar de diaconessen zusters in Ruberanga.

De ochtend is vroeg, want de bedoeling is om vandaag op tijd te vertrekken. De wekker gaat om 6.30 wat voor mij gedurende de werkweek zo nu en dan aan de vroege kant is. Ik moet maar voor ogen houden dat de ochtendstond goud in de mond heeft.

Vanaf het moment dat ik wakker wordt hoor ik bedienden heen en weer lopen in de eetzaal niet ver van mijn slaapkamer vandaan. Dat zou wel eens in kunnen houden dat het eten er op tijd is!

Iedereen is zo’n beetje om 7.00 uur gearriveerd in de eetzaal waar we uitstekend kunnen ontbijten.

Fleur heeft nog wat last van de migraineaanval van gisteravond en maakt nog even gebruik van de tijd om rust te pakken.

Hoe de dag zal verlopen is nog een beetje spannend. Een schoonzus van een van de drivers (Henry) is overleden en kreeg dit zondag aan het eind van de middag te horen. Henry is de broer van Samuel. Henry zou door Samuel afgelost worden als wij bij de volgende AMU zouden komen. Samuel is als verantwoordelijke coördinator bijzonder betrokken in het programma met name als wij als groep bij de AMU komen.

Na enig overleg kunnen wij onze reis vervolgen. Later zou Henry diezelfde dag gelukkig nog bij zijn familie aan kunnen komen.

De ochtend begint dus met enig overleg en wij vertrekken enigszins laat richting Ruberenga om een bezoek te brengen bij de diaconessen zusters.

De directrice of hoofdzuster van de gemeenschap Marie Louise is alleraardigst en geeft ons een rondleiding in het verblijf. Dat de zusters ontzettend proper zijn is ook wel te merken aan de omgeving rondom de gebouwen van het complex. Het gras is nog relatief groen en zoals de hagen daar gesnoeid zijn daar kan menig hovenier een voorbeeld aan nemen.

Na het korte bezoek aan de zusters vervolgen wij onze reis naar AMU in Birambo waar wij een compleet programma met traditionele dans en trommelaars voorgeschoteld krijgen.

Voordat de dans en trommel werd uitgevoerd krijgen we uitleg over de activiteiten die op deze locatie ontplooid worden. AMU Birambo heeft een regionale functie. De locatie herbergt een aantal faciliteiten waaronder een naaiatelier waarin ongeveer 35 personen les krijgen. Echter is er 1 naaimachine beschikbaar voor 3 personen. Het aantal middelen is beperkt, maar de jongeren die de opleiding volgen zijn ontzettend enthousiast. Het weinige wordt enorm gewaardeerd. Voor ons (mij) goed om te zien.

Naast de (8 maanden) beroepsopleiding om te kunnen naaien is er voor de kleine kinderen een bibliotheek ingericht zodat kinderen op de zaterdagen en gedurende de zomervakantie gelegenheid krijgen om hun leesvaardigheid in praktijk te brengen.

Een andere activiteit is leren trommelen. Even later zal blijken hoe goed zij dat kunnen en ook kunnen combineren met dans.

Met name de dans in combinatie met trommelen geeft mij een overweldigend gevoel. De dansers en de trommelaars hebben duidelijk veel voorbereiding getroffen. Het is voor de lokale bevolking duidelijk eervol om hun tradities en activiteiten te laten zien.

Namens de Amersfoortse kerken mogen wij de groeten overbrengen aan AMU Birambo. Dat wordt enorm gewaardeerd! Mooi om te zien hoe je in Christus met elkaar verbonden bent.

Na wederom een gastvrije uitnodiging door Pierre om een maaltijd te houden gaan wij weer verder met de 2 auto’s om uiteindelijk in Butare (ookwel Huye genoemd) aan te komen.

Ik zeg met nadruk uiteindelijk, omdat de onverharde weg ongeveer bijna 3 uur duurt. Ik had Tamar beloofd mijn handen te vouwen om eventueel overtollig maagvocht op te vangen. Op een gegeven moment word ik toch wel nerveus of dit in praktijk gebracht moest worden. Ruim over de helft van de tocht stoppen we toch maar even om de benen te strekken (lees mijn handen schoon te houden :-).

Eenmaal aangekomen in Butare is het tijd om de koffers te pakken uit de pick-up wagen. Alleen de vorm van de koffers en draagrugzakken is waar te nemen. Alles is enorm rood van het stuifzand. De afdekhoes van de pick-up wagen bleek gescheurd te zijn. Genoeg om een geopende blik pringles overigens wel afgesloten door een plastic deksel meer zand te laten bevatten dan chips. Toedeladokie pringles dus.

De dames kunnen zich installeren in één ruimte die normaal gesproken als office dient. Het kampgevoel komt al snel op gang bij het zien van de stapelbedden en knetterharde kussens.

Provisorisch wordt een touw door Irene en Fleur over de ruimte gespannen om de muskietennetten op te hangen. Dat dit provisorisch was zou later wel blijken. Gelukkig voor het slapengaan.

Affijn, na een figuurlijk en letterlijk bewogen dag is het ook wel eens lekker om vroeg het bed op te zoeken.

Op naar ontmoeting, uitwisseling en games met AMU Butare de volgende dag.

 

Artse

Dag 7 – Kerk en Kibuye (zondag 6 augustus)

Hallo allemaal! Vandaag is het mijn (Tamar) beurt om een blog te schrijven.

De dag begint al vroeg met het ontbijt om 0715 uur. Het was onze laatste nacht in Isano, onze hoofdlocatie in Kigali, dus moesten we al onze spullen inpakken. Om 0800 uur vertrekken we naar Kibuye, in het westen van Rwanda. Na ongeveer de helft van de trip, komen we aan bij een kerk in een klein dorpje. Er rennen allemaal kinderen met de auto mee op het laatste stukje naar de kerk. Bij de kerk worden we met open armen ontvangen. Als we binnenlopen, staat iedereen voorin de kerk te dansen en te zingen. We nemen plaats en dan begint het eerste koor te zingen. Al snel volgt er een tweede koor, dat ons meeneemt in hun dans.

Na het dansen is er een collecte. In de gemeenschap zijn er mensen die te arm zijn om geld in de collecte te doen of mensen die hun rijkdom willen laten zien. Zij kunnen er voor kiezen een dier of bijvoorbeeld een zak bonen te doneren aan de kerk. Deze worden geveild in de kerk en het geld wordt bij de collecte gedaan. Wij waren bij een van deze veilingen aanwezig, en hebben hier ook aan meegedaan. We kopen een kip, die we aan een albino meisje in de gemeente geven. Daarna kopen we een konijn, dat we aan een mank lopende man geven. Als laatst kopen we een zak met bonen. Deze geven we aan een arm ouder echtpaar in de gemeente. De mensen zijn er erg blij mee en bedanken ons hartelijk.

Na de veiling bidden we samen. Dan gaan we met de groep naar de kamer van de pastor, waar zij nog wat dingen over haarzelf verteld. We kijken nog even bij de koeien die ze daar houden, en vervolgen dan onze weg naar Kibuye. Onderweg nemen we nog een korte stop bij een waterval met mooi uitzicht.

Als we aankomen in Kibuye, is het eerste wat we allemaal zien: het mooie uitzicht. We kijken uit over Lac Kivu, het meer tussen Rwanda en Kongo. Na de lunch en het toedelen van de kamers, gaan we dit prachtige meer op in een bootje. We varen naar een klein eilandje in het meer, waar we uit de boot gaan en in het water. Het water is heerlijk en we genieten even van de rust en de mooie omgeving. Dan varen we terug, omdat het donker begint te worden. Dit zorgt voor een mooie zonsondergang met weerspiegeling op het water!

Als we terugkomen, staat het eten al klaar. Na het eten sluiten we gezamenlijk de dag af en gaan we allemaal naar bed.

 

Tamar

Dag 6 – Bezoek hoofdlocatie Mwana Ukundwa (Kigali) (zaterdag 5 augustus)

De ochtend begint rustig. Ik (Denise) wordt wakker in het huis van Samuel en Claudine (Coco), het gastgezin waar we verblijven. Na het aankleden en inpakken van onze spullen gaan ontbijten. Tot onze verrassing hadden we heerlijke pannenkoeken bij ons ontbijt. Na het ontbijt worden we door Samuel naar de hoofdlocatie van  Mwana Ukundwa in Kigali gebracht.

Op de hoofdlocatie worden we als groep ontvangen en mogen we genieten van een modeshow en een prachtige dans door de middelbare scholieren. Nadat we ons zelf hebben voorgesteld verdelen we ons in twee groepen. Een van de groepen gaat met de middelbare scholieren in gesprek en de andere groep waaronder ik (Denise) gaat met de kinderen spelletjes doen. We beginnen met een spel dat de kinderen hier veel spelen. Omdat wij een mooie nieuwe bal mee hebben leggen we de kinderen een nieuw spel met de bal uit en spellen we dit speel. De kinderen genieten van het spel en vinden het erg leuk. Uiteindelijk zitten we samen in twee groepen in een kring. De kinderen stellen allemaal verschillende vragen over Nederland aan ons. Zoals hoe het land eruit ziet? En ze waren erg verbaast dat we zoveel fietsen hebben in Nederland. Tot slot kregen we een lunch op de locatie.

In de middag gaan we met zijn allen lekker naar een zwembad om gezellig te zwemmen. Naast de wedstrijdjes die er in het zwembad gehouden worden wordt er weer door de andere mensen aan de kant Black Stories gespeeld.

Terug op Isano is er een bruiloft gaande. Om bij onze kamers te komen lopen we langs de gasten en zien we de bruid en bruidegom die samen met waarschijnlijk hun familie op de foto gaan. Nadat we onze spullen weer op de kamers hebben gezet gaan we lekker ’s avonds eten. De dag sluiten we gezamenlijk af. Dit doen we vanwege de bruiloft op een andere locatie. Hiervoor gebruiken we, na even zoeken, de kamer van Artse en Lydia.

Vandaag sluiten we de dag af met een speciale bal waar allemaal woorden op staan. Iedereen kiest om de beurt een woord op de bal en verteld worden hij/zij dit wordt heeft gekozen en welk moment van vandaag daar bij past. Aan het einde van de avond is iedereen erg moe en gaan we na allemaal nog even gebruik hebben gemaakt van WiFi op tijd slapen.

 

Denise

Dag 5 – Verblijft gastgezinnen deel 2 (vrijdag 4 augustus)

We worden opgehaald door Samuel. Als we arriveren bij zijn huis, staat Claudine (Coco) samen met Samuella en Kendrick, het gezin van Samuel, al op ons te wachten. Meteen worden we rondgeleid en krijgen wij een kamer toegewezen. Hierna gaan we aan tafel waar het heerlijke eten al staat te wachten.

Na het eten laten wij onze familiefoto’s aan hen zien, en Samuella en Kendrick laten ons ook die van hen zien. Daarna zoeken we ons bed op.

De volgende morgen slapen we eerst uit. We ontbijten en spelen met de kinderen, en geven hen de meegebrachte cadeautjes. Daarna pakken we even een momentje met onszelf en spelen we Black Stories.

Voor de lunch zijn we uitgenodigd bij de vader van Claudine. We lopen naar zijn huis en daar maken we kennis met andere familieleden van Claudine. We eten samen, maar hebben daarna niet zo veel meer te doen. Om ons bezig te houden, gaan Cynthia en Tamar afwassen. De familieleden kijken de afwassers wel een beetje vreemd aan.

Na het afwassen lopen we met zijn allen, Fleur, Denise, Cynthia en Tamar met Claudine, Samuella en Kendrick terug naar het huis. Het gezin en Fleur gaan een middagdutje doen. Cynthia, Denise en Tamar doen een aantal Black Stories. Ondertussen horen we op de achtergrond de muziek van de kerk vlak naast het huis.

Om half zeven vraagt Claudine of we meegaan naar de stad. We lopen naar de auto, en zien dat de dansers in de kerk aan het repeteren zijn. We staan even te kijken, wanneer ze speciaal voor ons hun dans opvoeren. Daarna gaan we naar de public market, waar we allemaal lekkere dingen halen. De public market is een soort warenhuis, met allemaal kleine marktwinkeltjes. Elke verdieping had een categorie. Beneden is er allemaal eten te koop, waaronder stapels met fruit. De tweede verdieping is voor bankzaken en op de derde verdieping is kleding te koop. Claudine neemt ons mee naar deze verdieping, waar ze haar kledingwinkel heeft. Deze opent ze speciaal voor ons, om hem te laten zien. Dan gaan we door naar de supermarkt. Ook daar kopen we wat kleine dingetjes. Daarna gaan we weer terug naar huis.

Onderweg worden we tegengehouden op een kruispunt, omdat de president daar zal passeren. We staan vooraan, dus kunnen het goed zien. Een stoet auto’s, waaronder veel politie, komt voorbij. Daarna kunnen wij onze weg vervolgen.

Als we om tien uur bij het huis arriveren, staat er een tafel vol gerecht voor ons klaar. De huishulp wist niet wat ze voor ons moest maken, dus heeft ze van alles gemaakt.

Na het eten geven we ook Claudine cadeautjes. Ze is ontzettend blij met de stroopwafel die we geven. Nadat we de cadeaus hebben gegeven, nemen we een snelle douche en gaan we slapen.

De volgende morgen staat er een verrassing voor ons klaar: pannenkoeken! We genieten van het ontbijt totdat Samuel zegt: ‘We gaan!’ We proppen snel de laatste pannenkoek in onze mond en gaan de nieuwe dag tegemoet.

 

Cynthia, Denise, Fleur, Tamar

Dag 5 – Verblijf gastgezinnen deel 1 (vrijdag 4 augustus)

De dag begint! Een dag maar met z’n tweeën, zonder de groep. Gek idee, dat je nu samen zonder leiding en andere groepsleden de dag moet doorkomen. Desondanks hebben weer heel veel zin in, want we houden van uitdaging. In het huis van ons gastgezin wonen de moeder (Grace), de twee broers (Kelly van 17 en Kedrick van 2,5 jaar) en hun bediende (Emmanuël). Hun vader is voor een jaar uitgezonden om de vrede te bewaren in het land. Het huis zelf is simpel en eenvoudig. Een w.c. die niet doorspoelt, een douche zonder iets waar water uit komt en maar twee slaapkamers. Er is helemaal geen watertoevoer in het huisje. Qua decoratie ook weinig te zien, alleen maar één foto van het gezin van vroeger. De douche en de w.c. zijn samen in een hokje tussen de keuken en de woonkamer afgezonderd door een doek van ongeveer 2 m bij 1,5 m. Dus als iemand van de keuken naar de woonkamer gaat, kan die je gewoon zien plassen. Ook slaapt de bediende in de keuken. Hij kan letterlijk uit zijn bed gaan koken. Hoewel alles zo primitief is, is het toch fijn om het zo mee te maken. Zo wordt je toch even stil gezet bij alle luxe die wij thuis hebben in Nederland. Het eerste ontbijt in een echt Rwandees gezin bestaat uit een lang wit zacht beetje bruin beetje hard puntje maar ook bolletje met honing en hete melk met thee. Na het ontbijt gaan we een stukje wandelen met Kelly. We lopen door de arme buurt en zien een beetje van hun leefomgeving. Het is heel rustig op straat omdat op het moment de verkiezingen bezig zijn. Na een half uurtje lopen komen we bij het huis van Kelly zijn grootvader. Dit is een iets luxer huis dan dat van Kelly. Hier zijn ook een aantal kinderen. We worden hartelijk welkom geheten. Het huis is gevuld met kleine kinderen waarvan er vier de kleinkinderen van hem waren. Hij begint meteen te vertellen over alle foto’s aan de muur en over zijn baan als pastor. Daarna geeft hij ons een boekje, wat een testimony (verslag) van zijn leven is. Tot onze verbazing begint hij uit zichzelf van alles te vertellen over dingen die hij heeft meegemaakt tijdens de genocide. Normaal zijn de mensen hier daar niet heel open over. Hij vindt het heel stom dat hij geen twee boekjes kan meegeven, dat raakt ons. Zo open en gastvrij, daar kunnen we in Nederland heel veel van leren. Ten slotte gaan we naar huis, maar niet zonder dat we nog 38 foto’s hebben gemaakt; van opa, klein kinderen en de andere kinderen die in het huis wonen. Thuis staat weer het eten op ons te wachten! Rijst met bonen, wat een verrassing. Dit keer wel met een aardappel erbij, voor de variatie. Verder hebben we de hele middag op z’n Afrikaans niks gedaan. Af en toe met Kedrick spelen of een Blackstory doen doorbrak de rust. Als Nederlanders was zo’n situatie heel gek. In vergelijking met de drukte en chaos was dit paradijs op aarde. Desondanks moeten we er wel aan wennen en naarmate het niks doen doorgaat wordt het makkelijker om niks te doen. Voor Irene duurt het wachten op het avondeten erg lang. Als we plotseling gezang horen worden we enthousiast en vragen we of we bij het koor in de kerk mogen gaan kijken. Een half uur luisteren we naar het supervrolijke gezang van twaalf mannen en vrouwen. Quote: “Ik hoop dat het ook zo klinkt in de hemel.” ’s Avonds eten we om kwart voor 10 pas, als verrassing krijgen we rijst en bonen! Ook wordt er kip geserveerd. De kip eten we allebei niet, en daar zijn ze heel verbaasd over. Later horen we van Lydia dat het serveren van kip een teken van gastvrijheid is, dat we welkom waren. We voelen ons meteen heel schuldig dat we niets genomen hadden. Na het eten geven we onze presentjes: een blik met stroopwafels, kleurpotloden, kleurboek, wat speelgoed en plastic bordjes en bekers. Ze zijn er erg blij mee. Tenslotte stellen we voor om foto’s te maken van het gezin en een paar van het gezin met ons. Zo kunnen we later erop terugkijken en weten nog hoe ze eruit zagen. Vervolgens wordt het avond en morgen, de 6e dag.

Elize en Irene